Το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη
Το ΜΝΗΜΕΙΟ του Αγνώστου Στρατιώτη
ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Αθήνα 25 Μαρτίου 1932
Κατά τον εορτασμό της εθνικής επετείου στην ειδικά σχεδιασμένη νέα πλατεία ανάμεσα στα παλαιά ανάκτορα όπου έχει μόλις εγκατασταθεί η Βουλή των Ελλήνων και τη μεγάλη πλατεία Συντάγματος εγκαινιάστηκε το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη.
Πρόκειται για το κορυφαίο μνημείο απόδοσης τιμών στους αφανείς νεκρούς της Ελλάδας που έδωσαν τη ζωή τους χωρίς να σταθεί δυνατόν να ανακτηθεί η σορός τους. Είναι αυτό που ο Θουκυδίδης περιγράψει στον επιτάφιο << μία δε κλίνη κενή φέρεται εστρωμένη των αφανών, οι αν μη ευρεθώσιν ες αναίρεσιν >> Η ιερή αυτή επιταγή είχε γίνει οδυνηρά επιτακτική μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στον οποίον χάθηκαν περίπου 8 εκατομμύρια άνθρωποι. Πρώτη Γαλλία εγκαινίασε το τάφο του Γάλλου Αγνώστου Στρατιώτη στην πρώτη επέτειο του πολέμου 11/11/1919 κάτω από την αψίδα του Θριάμβου στο Παρίσι.
η απόφαση για τη δημιουργία του μνημείου , η υλοποίηση της και η αποδοχή από το κοινό δεν ήταν τόσο απλή και αυτονόητη. Στην εύθραυστη Β Ελληνική Δημοκρατία της περιόδου 1924-1935, συνεχής ήταν η πολιτική κρίση και η πληγωμένη από τους πολέμους και τις οικονομικές καθιζήσεις ελληνική κοινωνία όλο και διχαζόταν.
Η προκήρυξη του διαγωνισμού για το μνημείου και την πλατεία μπροστά από τα παλαιά ανάκτορα έγινε το Μάρτιο του 1926 από τον Θεόδωρο Πάγκαλο υπουργό τότε στρατιωτικών και πρόεδρο της δημοκρατίας. Θεωρούσε ένα τέτοιο μνημείο κατάλληλο για το υπουργείο στρατιωτικών το οποίο επιθυμούσε να στεγάσει στο κτίριο των ανακτόρων. Κάτι που δεν έγινε με την προσωπική παρέμβαση του πρωθυπουργού ελευθερίου Βενιζέλου 4ετία 1928 1832, ο οποίος έβλεπε τον μνημείο σταθερή υπενθύμιση ότι θυσίες του ελληνικού λαού αποτελούν βάση των δημοκρατικών θεσμών.Ο Βενιζέλος είναι αυτός που ανέλαβε τελικά την υλοποίηση του έργου 1928-1932
Στο σχετικό διαγωνισμό κέρδισε η αρχιτεκτονική μελέτη του Εμμανουήλ Λαζαρίδη . Ο Λαζαρίδης οραματίστηκε ένα μνημείο- πλατεία, ένα χώρο, εκκλησιασμού, ο οποίος θα συγκέντρωνε το λαό και θα τον κατεύθυνε έντεχνα προς το ιερό κενοτάφιο με τιμητικό ανάγλυφο, στο μέσον του αναλημματικού τοίχου. Οι δύο μνημειακές σκάλες δεξιά και αριστερά τόνιζαν περαιτέρω το θεατρικό και η ιεροτελεστικό ύφος του μνημείου. Για το ανάγλυφο επιλέχθηκε η αλληγορική σύνδεση του γλύπτη Θωμά Θωμόπουλου. Όμως στηρίξει τον σχέσεων των 2 δημιουργών οδήγησης σε αντικατάσταση του Θωμόπουλου από τον Φωκίωνα Ρωκ υπό την επίβλεψη του καθηγητή γλυπτικής Κώστα Δημητριάδη , προσωπικού φύλου του Βενιζέλου . Ανάγλυφο του νεκρού οπλίτη που παρέπεμπε στα γλυπτά της Αφαίας στην Αίγινα, απέρριτα απλό, θεωρήθηκε ιδιαίτερα ταιριαστό με την υποβλητική διαμόρφωση της πλατείας.
Όλη αυτή την περίοδο δημιουργίας του, το μνημείο αποτέλεσε αφορμή διενέξεων ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις, κοινωνικές ομάδες και καλλιτεχνικούς κύκλους.
Ο ολοήμερος εορτασμός των εγκαινίων έγινε με μεγάλη επισημότητα το πρόγραμμα περιελάμβανε άναμμα τις άσβηστης καντήλας στο μέσο του κενοταφίου με φως από την Αγία Λαύρα , δοξολογία στη Μητρόπολη, κατάθεση στεφάνων από τον πρόεδρο της κυβερνήσεως Ανδρέα Μιχαλακόπουλο, παρέλαση, πτήση αεροπλάνων, 21 κανονιοβολισμούς από το Λυκαβηττό, λαμπαδηφορία 3000 ο οπλιτών και 500 ευζώνων μετα μουσικής και επιπλέον φωταγώγηση για πρώτη φορά των μνημείων της Ακρόπολης. Ωστόσο δεν ήσαν παρόντες ο πρώην Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος που είχε παραιτηθεί και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Αλέξανδρος Ζαΐμης.
ΕΙΣ ΜΝΗΜΗ
Πηγη :
ΕΛΛΑΔΑ 20ος Αιώνας 1930-1940 τόμος Α ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
ΕΥΖΩΝΕΣ - ΙΣΤΟΡΙΑ και ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ - 2025- ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
ΠΡΟΣΩΠΑ & ΙΣΤΟΡΙΕΣ - Ανδρέας ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ -ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Προσωπικό Αρχείο.
Ιστορική έρευνα
ΚΟΥΤΣΟΠΟΔΙΩΤΗΣ Οδυσσεύς
Αντιστράτηγος ε.α. ΕΛ.ΑΣ